Reşat Nuri Güntekin- Çalıkuşu Kitap İncelemesi

Çalıkuşu romanında Feride’nin yaramazlıkları gençlik döneminde teyzesinin oğlu Kâmran’ı kıskanması, yaşadığı bu duyguların aşk olduğunu anlaması ve Kamran’la nişanlandıktan sonra İstanbul’u terk edip Anadolu’nun ücra köşelerinde çektiği maddî ve manevî sıkıntılardır.  

Ana Karakterler: 

·         Feride: Kitabın baş karakteri aynı zamanda Anadolu’da öğretmenlik yapan İstanbul terbiyesi almış bir kadın. Kitapta daha çok “Çalıkuşu” lakabıyla anıldığını görüyoruz.

·         Kamran: Feride'nin kuzeni ayrıca eşi.

·         Munise: Feride'nin Zeyniler köyündeki öğrencisi ona acıyıp evlat edindiği kız.

Kurgu Özeti;

Kitapta, asıl olaylar Feride’nin teyzesinin evinde kalmasıyla başlar. Bir yandan Fransız okuluna giden Feride, tatillerde teyzesinin evinde yaşar. Kamran ve Feride başlarda birbirlerini kuzen olarak görürler ancak daha sonra Feride’nin mezuniyet zamanı geldiğinde Kamran, Feride’nin görgülü, kültürlü bir genç kız olduğunun farkına verir. Her ikisi de birbirlerine karşı bir hoşlanma hisseder ancak bu his, ikisinin de içlerinde saklıdır. Zaman geçtikçe, birbirleriyle daha çok vakit geçirdikçe Kamran, Feride’ye açılır ve nasıl olduğu bilinmeden nişanlanacakları gün gelir. Feride, o gün gelene kadar eski çocuksu tavırlarına sergiler. Nişan çok yaklaşmışken, oturdukları konağa biri gelir. Gelen kişi, Kamran’ın eski sevgilisinin bir tanıdığıdır. Bu kişi Feride’ye; Kamran’ın eski sevgilisinin hasta olduğunu ve hala Kamran’ı sevdiği söyler. Kamran’ın yazmış olduğu bir mektubu da okutur. Bunun üzerine Feride kimseye hiçbir şey söylemeden gizlice konaktan ayrılır. Annesinin zamanında olma dadasının yanına gider. Oradan sonra ise Anadolu’ya öğretmenlik yapmaya gitmeyi aklına koyar. Dadısından tek başına yaşmak için olan tüm bilgileri alır, tüm ev işlerini öğrenir. Dadasından yanından ayrıldıktan sonra olan yılları çok zorlu geçmiştir. Maarif Müdürlüklerini gezer, kendini bir iş arar. Bir okula girer kısa süre sonra çıkar, etraf ona kötü bakar derken yoksul bir köyde öğretmenliğe başlar. Burada Munise ile tanışır. Hem çok güzel günler geçirir hem de çok şaşırır. Neredeyse kendisinden 10 yaş küçük öğrencisi evlenir. Daha sonra Munise’yi babasından evlatlık olarak alır, beraber çok güzel günler geçirirler. Feride, buradaki okulun kapanmasıyla başka bir köye gider. Tabii yanında Munise de gelir. Bu köyde bir süre öğretmenlik yaptıktan sonra savaş nedeniyle okul, hastaneye çevrilir. Feride bir süre evde oturduktan sonra dayanamaz ve hastaneye yardıma gider. Doktor ile çok iyi anlaşırlar, doktor onu kızı gibi görür. Feride, bu hastanede yüzünden hasar alan bir asker ile tanışır. İşler öyle gelişir ki Feride, askere biraz üzüldüğü ve iyi biri olarak gördüğü için onunla evlenmek ister. Tam nişanlanacaklarını duyuracakken, asker Feride’nin daha iyi insanları hak ettiğini söyleyerek Feride’yi vazgeçirir. Günler bu şekilde geçerken Munise çok hastalanır ve doktor ne yapsa da Munise’yi kurtaramaz. Bunun üzerine Feride yıkılır. Doktor, Feride’nin zarar gören ruhunu tedavi etmek için kendi çiftliğinde beraber yaşamaya başlarlar ancak bu şekilde de etraf dedikodu çıkarır. Çare olarak evlenmeye karar verirler ve evlenirler. Tabii Feride ve doktorun ilişkisi daima baba- kız ilişki olarak kalır.

Feride, ilk gençlik yıllarında evden ayrıldığını ilk kez birine, doktora anlatır. Kamran da o sıralarda doktora ulaşır. Doktorun ricası üzerine Feride, akrabalarını ziyarete gider. Kitabın son sayfalarında bu şekilde can alıcı hikâye başlar. Feride, diğer teyzesinin yanına gidip doya doya onlarla vakit geçirirken Kamran gelir ve aynı zamanda da doktorun vefat haberini alır. Feride, dul kalmıştır. Kamran’ın ikna çalışmaları başlar ve karşılıklı konuşunca Feride yumuşar. Nihayetinde bir sabah Kamran eniştesiyle beraber gider ve Feride ile evlenir. Yazar, bu şekilde kitabın başlarında başlayan aşkı ancak kitabın sonunda kavuşturur.

Kitap Değerlendirmesi;

Bu roman bir yandan Feride ile Kâmran arasındaki aşk diğer yandan Anadolu insanlarının sefaleti, geri kalmışlığı, dar düşünceleri ve cehaleti karşısında tutunmaya çalışan aydınların çatışmaları eserin başlıca temalarından biridir. Ayrıca yazar o dönem Türkiye’sinde eğitim-öğretim kurumlarındaki aksaklıkları, yetersizlikleri, bürokrasiyle ilgili çarpıklıkları da tüm çıplaklığıyla aktarmak istemiştir. Romanda eğitim öğretimde gerilik ve imkânsızlıklar, bürokrasideki çarpıklıklar, çıkar çarkları, düzenbazlıklar, insanlardaki taasup ve çok eşli olmaya meyyal tutumlarından kaynaklanan geleneksel ama çağdışı yaklaşımlar ve bakış açıları “Yaşlı insanların genç kızları kuma olarak istemeleri, yaşlı adamların genç güzel ve aydın genç kızları elde etmeye kalkışmalarının toplum tarafından yadırganmaması, Anadolu’daki halkın yoksulluğu ve geri kalmışlığı romandaki başlıca sosyal temalardır.

Romanda sevgi, “merhamet”, “acıma”, “şefkat” duyguları da başlıca temalardır. Feride, soğuk bir kış gecesinde, kapısına donmuş bir hâlde gelen Munise’ye acır, onu bir anne şefkatiyle kucaklayıp evlat edinir. Doktor Hayrullah Bey, gönlü yaralı Çalıkuşu’nu Anadolu’nun ücra bir köşesinde görünce ona acır. Onun mutlu olması için elinden geleni yapar. Feride’yi kızı yerine koyar, baba şefkatiyle sever. “Ölüm” ve “ayrılık” temalarının da etkisi büyüktür. Kader, âdeta Feride’yi yalnız bırakmak için onun sevdiklerini teker teker elinden alır ‘’

Çalıkuşu romanının en önemli teması, Feride ile Kâmran arasında yaşanan “aşk” tır. Roman kahramanı olan Feride, Kâmran karşısında hırçınlaşıp ondan nefret ettiğini söylese de yaşadığı yıllar boyunca Kâmran’ı hep sevmiştir.

 

Kitabın Adı          : ÇALIKUŞU

Kitabın Türü       :  Roman 

Kitabın Yazarı    :   Reşat Nuri GÜLTEKİN

Dil	: TÜRKÇE
Sayfa Sayısı	: 544
Cilt Tipi	: Karton Kapak
Kâğıt Cinsi	: Kitap Kâğıdı
Boyut	: 13.5 x 19.5 cm

 İncelemenin Sahibi: Yaren Merve KILLI